Sneek, kloppend hart van het Friese merengebied! Zo kun je Sneek met recht wel karakteriseren. Rondom Sneek liggen de belangrijkste watersportplaatsen van Friesland. Woudsend, Heeg, Balk, Sloten, Elahuizen, Langweer, Terherne. Het is niet voor niets dat Sneek al sinds 1814 het grootste binnenwater zeilevenement van de wereld organiseert, de Sneekweek. De stad is tot in de tweede helft van de 19de eeuw gevangen gebleven binnen de stadsgrachten uit de 16de eeuw die een hartvormige plattegrond vormden. Daaromheen kwam al in de 13de eeuw een omgrachting die deels binnengrachten werden toen de stad later aan de oostzijde nog een aanzienlijke ‘Nyestadt’ van Oosterdijk en Kleinzand kreeg.

Sneek zou in 1294 tot stad zijn verheven. De stad was als enige van de elf steden – zo werd beweerd – door muren omvest. Het waren geen muren die in het tweede kwart van de 16de eeuw gemetseld werden, maar de Snekers wierpen wallen op en bekleedden die met baksteen. Een kostbare investering, die door verkoop van steen vanaf de 18de eeuw weer wat terug werd verdiend. Sneek heeft als glorieuze herinnering zijn Waterpoort nog: de trots van alle Snekers. De poort met een poortershuis op een loggia tussen twee elegante torens markeert de toegang tot de stad vanaf de brede Geeuw. Toen de poort in 1613 in verfijnde renaissancestijl verrees, was het krijgsrumoer geluwd en diende zij nog ter controle van het verkeer en om de reizigers te imponeren.

Woudsend is een komdorp dat in de Middeleeuwen is ontstaan als een nederzetting aan het water en een totaal andere ontwikkeling onderging dan de agrarische dorpen in de omgeving. Door scheepvaart en handel die andere bedrijvigheid, zoals scheepsbouw en houtbewerking, deed ontstaan heeft Woudsend een kleinstedelijk karakter gekregen. Door de unieke ligging tussen het Heeger- en Slotermeer is het dorp sterk gericht op de watersport. De vele gerestaureerde panden, smalle steegjes, verrassende doorkijkjes en het gezellige dorpscentrum nodigen uit tot een aangename ontdekkingstocht door het oude handelsdorp, met haar molens, kerken, galerieën, KinderKunst en een labyrint aan straatjes. Het dorp heeft de sfeer van vroeger behouden.

Sloten, gelegen in het licht glooiende Gaasterland en de kleinste van de Friese Elfsteden. Als je Sloten binnenwandelt, zul je het niet direct opmerken … Eigenlijk moet je een rondvlucht boven de kleinste Elfstedenstad maken om te kunnen zien dat Sloten een echte uienstad (‘sipelstêd’) is. Sloten is namelijk gebouwd in de vorm van een ui. Om die unieke bouw en naam eer aan te doen, vindt er jaarlijks de zogeheten ‘Sipelsneon’ plaats, uienzaterdag dus. Sloten ontstond in de dertiende eeuw als nederzetting bij een ‘stins’ (een verdedigbaar stenen woonhuis) van de familie Van Harinxma thoe Slooten. De stins stond op de kruising van een belangrijke handelsweg tussen de Duitse stad Bentheim en de Friese stad Stavoren. Die ligging zorgde voor een goede welvaart en had een grote aantrekkingskracht op vele mensen die zich graag in deze nederzetting wilden vestigen. Op een oorkonde uit 1426 wordt Sloten al een stad genoemd. In de middeleeuwen werd Sloten een grote en belangrijke handelsstad. Bijzonder aan de stad Sloten is ook de oorspronkelijke omwalling. Deze is vrijwel geheel bewaard gebleven. Daarmee is de oorspronkelijke structuur van Sloten nog steeds zichtbaar: de vorm van een ui. De vestingstad werd ontwerpen en gebouwd door Menno van Coehoorn. Hij was in die tijd een bekende vestingbouwer. Hij werkte onder meer mee aan de vestingwerken van Zwolle, Nijmegen, Grave, Breda en Bergen op Zoom.

De oude Hanzestad Stavoren is de oudste stad van Friesland. Een stad met een rijke en intrigerende geschiedenis en een belangrijke rol speelde in de Oostzeehandel en graanimporten. Stavoren ligt aan het IJsselmeer en ligt op de punt die het IJsselmeer met de Friese Meren verbindt. Ongeveer 300 jaar voor Christus is Stavoren ontstaan. Stavoren kreeg als eerst van de Friese Elfsteden, rond 1060, stadsrechten. Stavoren was destijds een belangrijke handelsstad door de ligging en was een welvarende, rijke stad.

Hindeloopen bezoeken is een stap terug in de tijd. Het Friesland van vroeger, het is een erg leuk historisch stadje aan het IJsselmeer. Met smalle steegjes, monumentale huisjes, vissers en zeemannen, klederdracht en Friese kunst en nijverheid. Oude tradities worden in Hindeloopen nog in leven gehouden. Hier heerst nog een rustig levenstempo, met prachtige dijkjes en een frisse zeelucht vanaf de vroegere Zuiderzee. Het dialect van Hindeloopen is een opvallende combinatie tussen Fries, West-Fries, Engels, Noors en Deens.

Workum was een open stad zonder stadsverdediging. De stad was smal en lang, van de sluis tot het Dwarsnoard meer dan anderhalve kilometer. Workum is gebouwd aan weerszijden van de gedempte Wymerts. Hoewel de stad niet aan zee lag, deed zij volop mee aan de zeehandel. Workum was door het Soal met de Zuiderzee verbonden. Deze waterweg bezit na twee kilometer vanaf het IJsselmeer een schutsluis met tegen de dijk een schilderachtig gebied. Hier ligt onder meer herberg Séburch en de meer dan drie eeuwen oude scheepswerf De Hoop.

Bolsward is ontstaan op drie terpen waarvan de oudste teruggaat naar het begin van de jaartelling. Bijzonder is de Broerekerk, na een fikse brand in de tachtiger jaren was de kerk lange tijd dakloos, gelukkig kwam iemand op het heldere idee een glazen dak op de ruïne te zetten en is de kerk weer een sprankelend middelpunt van de stad. Als de poort open is kan je gewoon binnenwandelen om de zwartgeblakerde deur te bewonderen die herinnert aan de brand. Net buiten de kerk vind je een waterspuwende vleermuis. Bolsward is de zesde stad van de Elfstedentocht, op 100 km, precies op de helft dus.

Harlingen is één van oudste zeehavensteden van Nederland en staat bekend om zijn nautisch verleden en cultureel erfgoed. Harlingen is dan ook de stad van zeehelden en schatkamers. Zeehelden vind je in de havens, op het strand en op het water. Ze trotseren de elementen en ontdekken nieuwe bestemmingen. Loop je door de keermuur dan vind je de schatten van de stad. Denk aan de prachtige Noorderhaven met haar monumenten, de pitoreske Zoutsloot, het Fries Blauw, de leukste winkeltjes en meer.